Yaşam

Yazarının ötesinde bir roman: Roger Ackroyd Cinayeti

Ezgi Işık Şahin

Agatha Christie’nin 1926’da yayınlanan olağanüstü romanı ‘Roger Ackroyd’un Cinayeti’, İngiltere’de küçük bir kasabada dul bir kadın olan Bayan Ferrars’ın intihar etmesiyle başlayan ve Roger’ın öldürülmesiyle bulaşan bir gizem yumağı etrafında dönüyor. Ackroyd, kasabanın en güçlü adamı. O dönemin polisiye türünün tüm klasik unsurlarını içinde barındıran roman, onu hem Christie külliyatından hem de türün diğer klasiklerinden ayıran epistemolojik yapısıyla dikkat çekiyor.

‘Roger Ackroyd Cinayeti’ni benzerlerinden farklı kılan noktaya odaklanmadan önce romanın olay örgüsüne değinmekte fayda var. Bayan Ferrars’ın intiharıyla ilgili söylentilerin, romanın anlatıcısı King’s Abbot kasabasını kasıp kavurduğu günlerde, Dr. James Sheppard, değerli bir çileyi tartışmak üzere Roger Ackroyd’un evine davet edilir. Tıpkı Dr. Sheppard’ın telefon görüşmesini aldıktan sonra Ackroyd’un evine dönmesi gerektiği gibi. Çünkü telefonda aldığı habere göre Roger Ackroyd öldürülmüştü…

Bir polisiye romanın vazgeçilmez unsurlarından biri olan kişilerin yani zanlıların çokluğu, cinayeti zorlaştıran değerli bir unsurdur. Roger Ackroyd’un birden fazla mali zorluk yaşayan üvey oğlu Ralph Paton, Ackroyd’un merhum ağabeyinin eşi Bayan Cecil Ackroyd ve kızı Flora Ackroyd, kahya Miss Russell, uşağı Paker, sekreteri Raymond, Ackroyd’un arkadaşı Binbaşı Blunt ve konuttaki diğer hizmetliler cinayet zanlısıdır. İşleri biraz daha zorlaştıran bir diğer şey de bu insanların birbirleriyle olan bağlarıdır. Çünkü Ackroyd’un üvey oğlu Ralph Paton ve yeğeni Flora Ackroyd nişanlıdır ama bunu aile dışında kimse bilmez. Ralph Paton’ın cinayetten kısa bir süre önce bir otele gelmesi ve cinayetten sonra ortadan kaybolması tüm şüpheleri üzerine çeker ama nişanlısı Flora Ackroyd, Dr. ondan Ralph’ın masumiyetini kanıtlamasını isteyin.

Olayın bir başka boyutu da Bayan Ferrars’ın intihar etmeden önce Roger Ackroyd ile yakınlaşması. Kasabada yakında evleneceklerine dair söylentiler dolaşıyor, ancak Bayan Ferrars’ın intiharının Ackroyd’u etkilemesinin tek nedeni bu değil. Çünkü Ackroyd, Dr. Sheppard’ı değerli bir çileyi tartışmak için evine çağırdığı akşam, ona Bayan Ferrars’ın kendisine yaptığı değerli bir itiraftan bahseder. Ackroyd’a göre Bayan Ferrars, alkol zehirlenmesinden öldüğüne inanılan kocasını yaklaşık bir yıl önce öldürdü ve adını açıklamadığı biri tarafından şantaja uğruyor. Bunu Ackroyd’a itiraf etmesinden sonraki gün, intiharı adamın kafasında bazı şüpheler uyandırır. Doktora cinayet olabilir mi diye sordu. Tam o sırada uşağın getirdiği postadan Bayan Ferrars’tan günler önce kendisine yazılan bir mektup çıktı ve bu hem Ackroyd’u şok etti hem de Dr. Sheppard, şantajcının adının mektupta olduğu için heyecanlandı. Ancak Ackroyd mektubu tek başına okumak ister ve doktoru gönderir. Nitekim Ackroyd o gece öldürülür ve Dr. Sheppard, kendisine cinayeti haber veren telefon görüşmesinin ardından olay yerine geldiğinde mektubu bulamaz.

Okuyucuya iki cinayet, bir şantajcı, kaybolan bir mektup, katilin Ackroyd’u öldürürken kullandığı hançer, Bayan Russell’ın doktora sorduğu garip sorular, yazlık evde bulunan uyuşturucular ve kesilen beyaz örtü anlatılıyor. , odaya pencereden girildiğini gösteren ayakkabı izleri, Dr. Sheppard’ı kimliği belirsiz bir kişinin araması, üvey oğlu Ralph Paton’ın ortadan kaybolması, Paton’ın birlikte görüldüğü başka bir kız ve aralarında geçen konuşma, çalınan para ve olay mahallinde yeri değiştirilmiş bir sandalye. Her biri farklı şüphelilere işaret eden tüm bu ipuçlarını birleştiren Dedektif Hercule Poirot ve yardımcısı Dr.

Pek çok polisiye eserde olduğu gibi bu romanda da her bir kişi tek tek zan altındadır. Zati Christie, romanını “klasik cinayet, soruşturma dedektif hikayelerinden hoşlanan ve sırayla herkesin şüpheli olduğu Punkie’ye” ithaf eder. Christie’nin özverisi ironik çünkü ‘Roger Ackroyd’un Cinayeti’ başlangıçta öyle görünse bile klasik bir dedektif masalı değil. Christie’nin diğer Hercule Poirot romanlarında olduğu gibi, dedektifin zihni okuyucuya hızlı bir şekilde aktarılmaz. Aksine, Hercule Poirot’nun bu romandaki eylemleri okuyucu için tamamen beklenmedik. Okur, Hercule Poirot ile cinayeti çözmeye çalışmaktansa, dedektifin cinayeti çözmeye çalışmasını izleyen seyirci konumundadır. Anlatıcı’nın Dr. Sheppard Olmak okuyucunun seyirci konumunu güçlendiren değerli bir unsurdur.

“Göğsünü şişirdi. O kadar komik görünüyordu ki gülmeden edemedim. Sonra kakaosundan küçük bir yudum aldı ve dikkatle bıyığını sildi.

“Keşke neler olup bittiğiyle ilgili ne düşündüğünü bana söyleseydin,” diye tersledim. […]

Poirot içtenlikle gülümsedi.

“Bir motorun nasıl çalıştığını öğrenmek isteyen küçük bir çocuk gibisin. Aile doktorunun gözünden değil, kimseyi tanımayan ve herkese eşit derecede şüpheli yabancı muamelesi yapan dedektifin gözünden durumu görmeye çalışıyorsunuz.” (s. 151)

Nitekim bu tavır romanı çok daha ilginç kılıyor çünkü sonuçta aranan katil Dr. Sheppard olduğunu öğreniyoruz. Okuyucu, zan altında olmayan tek karakterin Sheppard olduğunu fark etse de, yaşananların baştan onun gözünden okunuyor olması şüpheleri ortadan kaldırmaya yetiyor. Sheppard ise bunu okuyucuya yalan söyleyerek değil, sadece “bazı şeyleri söylemeyerek” yapıyor. Poirot’nun romanın sonunda onu ifşa etmesiyle, tüm bunları Poirot’nun başarısızlığı hakkında bir gelecek romanı olarak yazdığını itiraf eder. Ancak plan tutmadı, dedektif cinayeti çözdü.

‘Roger Ackroyd’un Cinayeti’, dönemin klasik polisiye romanı şablonuna uymadığı için bazı eleştiriler alıyor. Öncelikle Sheppard okuyucuya böbürlenmese de bazı şeyleri söylemeyerek okuyucuyu cinayetin çözülmesine yol açacak değerli detaylardan mahrum bırakıyor. Bu, polisiye romanda değerli bir nokta olan okuryazar ortanın güvenilirliğini baltalar. Çünkü okuyucu, romanı okurken yanıltılacağını ve tuzağa düşürüleceğini kabul ederken, bu kadar değerli detayları kendisinden saklaması bir bakıma ezber bozan bir durumdur. Christie ise otobiyografisinde, bir gün kayınbiraderinin kendisine dedektif dahil herkesin okuduğu romanlardan çok, dedektif yardımcısı Watson’ın katil olduğu öyküleri okumak istediğini söylediğini anlatır. yanlış olabilir. Daha sonra başka bir kişi ona, birinci şahıs anlatıcının katil olduğu ortaya çıkan bir roman fikrini verir. Roman bu iki fikir temelinde yazılmıştır. Bu noktada Christie, yazarın güvenilirliğine yönelik eleştirileri kabul etmez:

“Bunun iyi bir fikir olduğunu düşündüm ve uzun süre aklımda kaldı. Fikir kesinlikle bin bir zorluk yaratırdı. Hastings’in cinayet işlediğini düşünmek benim için bir engeldi ve her halükarda , aldatmaya başvurmadan bunu yapmak zahmetli olur.Elbette birçok kişi ‘Roger Ackroyd’un Cinayeti’ der. “Romanı dikkatli okuyanlar yanıldıklarını anlayacaklardır. Romandaki küçük zamansal boşluklar kelimenin tam anlamıyla muğlak bir bağlama oturtulmuş olmalı ve Dr. Sheppard tüm gerçeği değilse de saf gerçeği yazmaktan büyük zevk aldı.” (Agatha Christie, An Autobiography, 1977)

Diğer bir eleştiri ise Christie’nin aslında gerçek katili okuyucudan saklıyor olmasıdır. Fransız suç romanı eleştirmeni ve psikanalist Pierre Bayard’ın 1998 tarihli kitabı ‘Qui A Tué Roger Ackroyd?’ (Roger Ackroyd’u Kim Öldürdü?) cinayeti yeniden ele alıyor. Bayard, ikincil ipuçlarına çok fazla vurgu yaptığı için Dedektif Hercule Poirot’yu gerçeği kaçırdığı için yanlış yapar ve gerçek katil Dr. Sheppard, olmama olasılığı üzerine soruşturmayı başlatır. (Çınla Akdere, “Ackroyd Paradox”, 221B, 2017) Odaklanması gereken iki şüpheli daha olduğunu öne sürüyor: Ralph Paton ve James Sheppard’ın kız kardeşi Dr. Caroline Sheppard. Bayard, katilin üvey oğlu Ralph Paton ortaya çıkarsa okuyucunun şaşırmayacağı gerçeğine dayanarak Paton’u ortadan kaldırır. Katil Dr. Sheppard’ın cinayet işlemek için yeterli motivasyonu olmadığı için başından beri Sheppard olduğunu düşünmez. Sheppard, Bayan Ferrars’a para için şantaj yapmanın cinayete yol açan olayları tetiklediğini iddia etmesine rağmen cinayet işlemeye yetkili değildir. Bu durumda hem okuyucuyu şaşırtabilecek hem de geçerli bir nedeni ve cinayete uygun kişiliği olan biri katil olmalıdır. Böylece James Sheppard’ın kendisinden sekiz yaş büyük dedikoducu kız kardeşi Dr. Caroline Sheppard ön plana çıkıyor. Christie, Caroline Sheppard’dan bahseder:

“Miss Marple, The Murder of Roger Ackroyd’da Dr. Sheppard’ın kız kardeşini yazarken aldığım zevkten doğmuş olmalı. Kitapta en sevdiğim karakter olmuştu – meraklı, her şeyi bilen, her şeyi duyan, huysuz bir kız kurusu: bir evin tüm dedektif ihtiyaçlarını karşılar.” (Agatha Christie, Bir Otobiyografi, 1977)

Gerçekten de Caroline Sheppard şüpheci Hercule Poirot’nun dikkatini bile çekmemiştir. Öte yandan Caroline, Bayard’ın her iki kuralına da uyuyor. Okuyucuyu şaşırtabilecek bir karakter olmasının yanı sıra bu cinayeti işlemesine neden olacak saikleri de vardır.

Christie’nin gerçek katili ortaya çıkarmayacak böyle bir aldatmaca yapmış olabileceği ihtimali bir yana, tüm bu özellikleri ve yarattığı tartışmayla birlikte çok yönlü ve açık dokulu yapısıyla ‘The Murder of Roger Ackroyd’ karşımıza çıkıyor. özgün bir dedektiflik klasiği olarak karşımızda. Diğer bir deyişle romanı, yazarını aşan bir metin olarak görmek mümkündür.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
matbetbetturkey
escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
istanbul escort
istanbul escort